Kruisende waterleidingen: wanneer een afwijking geen afwijking is

Wie regelmatig inspectierapporten onder ogen krijgt, zal het herkennen. Een inspecteur constateert dat een warm- en koudwaterleiding elkaar kruisen. Vervolgens verschijnt in het rapport de conclusie dat sprake is van een afwijking ten opzichte van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

Dat klinkt ernstig. Alleen is het in veel gevallen niet juist.

Hoe ontstaat deze verwarring?

De oorzaak ligt waarschijnlijk in de terminologie uit NEN 1006. In die norm wordt gesproken over een “warme leiding”. Veel mensen lezen dat als: een leiding waar warm water doorheen stroomt. Maar dat is niet wat de norm bedoelt.

Met een warme leiding wordt een leiding bedoeld die langdurig op een verhoogde temperatuur wordt gehouden. Denk bijvoorbeeld aan een cv-leiding of een ringleiding voor warm water. Juist daar bestaat het risico dat naastgelegen koudwaterleidingen ongewenst opwarmen. Dat kan leiden tot temperaturen waarbij de groei van legionellabacteriën wordt bevorderd.

Een gewone warmtapwaterleiding die slechts tijdelijk warm is tijdens gebruik, valt niet automatisch in die categorie.

Kruising versus parallelle ligging

Sterker nog: in de ISSO Checklist hotspots in waterleidingen – waarnaar in de toelichting op het Bbl wordt verwezen – wordt de situatie van kruisende warm- en koudwaterleidingen expliciet behandeld. In tabel 4.2 is aangegeven dat een kruising op zichzelf geen probleem vormt. De aandacht richt zich vooral op langdurige parallelle liggingen en situaties waarin warmteoverdracht structureel kan optreden.

Dat is ook logisch. Een leiding die een andere leiding gedurende enkele centimeters kruist, gedraagt zich nu eenmaal anders dan twee leidingen die over meerdere meters naast elkaar lopen.

Waarom is dit belangrijk?

Kwaliteitsborging staat of valt met een juiste interpretatie van de voorschriften. Wanneer situaties ten onrechte als afwijking worden aangemerkt, ontstaat onnodige discussie. Aannemers moeten verklaringen aanleveren, kwaliteitsborgers moeten bevindingen onderbouwen en opdrachtgevers krijgen de indruk dat er sprake is van een bouwfout terwijl dat niet het geval is.

Niemand wordt daar beter van.

Het doel achter de wet

De praktijk vraagt daarom niet alleen om kennis van de regels, maar ook om kennis van de achterliggende bedoeling van die regels. Het doel van de voorschriften rond drinkwaterinstallaties is het voorkomen van gezondheidsrisico’s, niet het verbieden van iedere kruising tussen twee leidingen.

Misschien is dat wel de belangrijkste les. Kwaliteitsborging draait niet om het afvinken van een checklist, maar om het begrijpen van risico’s. En soms betekent dat dat een geconstateerde afwijking helemaal geen afwijking blijkt te zijn.

Dat scheelt niet alleen discussie, maar draagt uiteindelijk ook bij aan wat we allemaal willen: betere bouwkwaliteit op basis van de juiste feiten.